Jim Jarmusch Filmografisinde Yolculuk

Jim Jarmusch severler için hazırladığımız “Jim Jarmusch Filmografisinde Yolculuk“, Jim Jarmusch’un tüm filmlerini tek tek inceleyeceğimiz bir derleme. Amerikan bağımsız sinemasının şahsına münhasır yönetmenine ve onun düşsel, poetik ve bir o kadar da hayatın doğal akışını hissettiren filmlerine daha yakından bakacağız.

İlk bölümümüze Jim Jarmusch’un 1980’de üniversite bitirme projesi olarak çektiği Permanent Vacation (Sürekli Tatil) ile başlayacağız. İlk uzun metrajlı filmi olan Permanent Vacation, Jarmusch’un sinema dünyasına varlığını ve bu varlığın özgün bir şeyler taşıdığını haber veren selamıdır.

Permanent Vacation, 1980

Bahsettiğimiz gibi Permanent Vacation bir bitirme projesi olarak çekilmiş, çok da yüksek bütçelere sahip olmayan bir giriş filmi. Jarmusch’un devamında neleri getirebileceğinin, neleri parlatıp gösterebileceğinin ön izlemesi de denebilir. Filmde Fransız Yeni Dalga akımının etkilerini hissediyoruz. Açılışı New York sokaklarının görüntüleri ile yapan film, Aloysious Parker‘ın duvara “Allie Total Blam Blam!” yazmasıyla devam ediyor. Aloysious, Charlie Parker hayranı; yersiz yurtsuzluğu kendine düstur edinmiş; mekanlar ve zamanlar arası savrulurken karşılaştıklarını ve ona hissettirdiklerini seven bir karakter. Filmin başında geçen monologunda dediği gibi “Tanıdığım tüm bu insanlar sanki bir dizi oda gibiydiler, yeni bir odaya ilk girdiğinde merak içindesindir; ama bir süre sonra o yenilik duygusu kaybolur ve işte o zaman ortaya sıkıntı ve endişe çıkar…”

Filmin devamında Allie’nin sürekli yerlerden ve insanlardan gidişini, gittiği yerlerde de karşılaştıklarını ya tek taraflı diyaloglarla, aslında monolog olan ama iki kişiyi de sohbete dahil etmiş bir halde, ya da yerlerin kendilerini sahneleyişiyle görürüz. İlk filmlerinde daha çok karşılaştığımız ama genel olarak Jarmusch stili olan bir sessiz eylemler dizisi bu filmde oldukça yoğundur. Bu da tekrar Fransız Yeni Dalga’nın etkisini hissettiren alt titreşimlerdir.

Jarmusch sahneleri ve renkleri

Jim Jarmusch tarzı sahneler ve renkler Permanent Vacation’da da kendisini hissettirir.

Filmde geçen bir cümle Jarmusch’un kendisini dünyaya tanıtışını niteliyor gibidir, “Eh, düşlerimi uyanıkken görüyorum”. Cümleyi destekleyen alışkın olduğumuz Jarmusch düşselliği bu filmde çok ön planda olmasa da, sahneler ve renkler bize kendisini hissettirir. Bu başlangıç filminin ilettiği mesajı şöyle özetleyebiliriz: Sinema dünyasında artık bir Jarmusch vardır ve  uyanık düşlerini dünyayla paylaşmaya hazırdır.

Written by